Reactie op visiedocument LVV ‘Vertrouwelijkheid, tenzij’ 

In augustus 2025 publiceerde de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen (LVV) het visiedocument ‘Vertrouwelijkheid, tenzij‘. Hierin legt de LVV uit in welke gevallen een vertrouwenspersoon kan of moet besluiten om de vertrouwelijkheid te doorbreken. Dit is een belangrijk visiedocument, want het blijft een van de moeilijkste dilemma’s in ons vak: wanneer doorbreken we de vertrouwelijkheid?

Toch vind ik de uitgangspunten in het visiedocument van de LVV onnodig verwarrend.

In deze blog leg ik uit:

• wanneer een vertrouwenspersoon wettelijk verplicht is om de vertrouwelijkheid te doorbreken,
• wanneer dit een keuze is,
• en op welke punten het LVV-visiedocument wat mij betreft verbeterd zou kunnen worden.

De basis van het werk van een vertrouwenspersoon is helder: alles wat wordt gedeeld, blijft vertrouwelijk. 

Toch kennen we het principe ‘Vertrouwelijkheid, tenzij’. De inhoud van gesprekken is vertrouwelijk tenzij er:  

• een wettelijke aangifteplicht is,
• een wettelijke informatieplicht is,
• sprake is van gewetensnood.  

Ik licht deze drie categorieën toe.

Je hoeft niet jezelf, je (ex-)partner of je familie aan te geven (art. 160, lid 2 Wetboek van strafvordering).  

Daarnaast geldt de aangifteplicht niet wanneer je verschoningsrecht hebt, zoals advocaten. Vertrouwenspersonen hebben géén wettelijk verschoningsrecht, ook niet als dat wél in een benoemingsdocument is opgenomen.  

Kortom: een vertrouwenspersoon is verplicht om aangifte te doen van de hierboven genoemde misdrijven, net als iedere andere burger. 

Wanneer iemand bij jou als vertrouwenspersoon terechtkomt met een vermoeden van een integriteitsincident of een misstand, heb je als vertrouwenspersoon géén verplichting om de vertrouwelijkheid te doorbreken. Alleen wanneer dit een (aanstaand) misdrijf betreft, zoals hierboven toegelicht.  

Ik onderschrijf het belang van een duidelijke richtlijn. Ik vind het waardevol dat de LVV hier aandacht aan besteed. Ik zie echter ruimte voor verbeteringen. Ik licht de belangrijkste toe.  

In het document wordt aangegeven dat er geen (wettelijke) reden is om de vertrouwelijkheid te doorbreken in het geval van verkrachting. Dit klopt niet, want iedereen die kennis heeft van een verkrachting is verplicht om aangifte te doen. Ook vertrouwenspersonen hebben zodoende die wettelijke plicht. Wel kun je je afvragen of dit altijd zinvol is om te doen, bijvoorbeeld als je onvoldoende informatie hebt.  

Wat mij betreft zou het uitgangspunt daarom anders geformuleerd mogen worden, namelijk: ‘De vertrouwenspersoon is wettelijk verplicht om aangifte te doen wanneer die kennis heeft van verkrachting, tenzij…..’ 

In het document wordt gesteld dat er geen wettelijke verplichting is om te melden wanneer anderen in gevaar zijn. Volgens  art. 136 Wetboek van strafrecht bestaat er wél een wettelijke informatieplicht. Ik zou dit daarom aanpassen in het visiedocument.  

In het document wordt gesteld dat een vertrouwenspersoon verplicht is financiële fraudes te melden bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Dat is onjuist.  

Meldplichten bij de AFM gelden alleen voor organisaties die onder toezicht staan; beursgenoteerde ondernemingen, financiële ondernemingen en pensioenfondsen. De vertrouwenspersoon zelf heeft geen directe meldplicht. Ook niet, wanneer de vertrouwenspersoon bij een onder toezicht staande instelling werkt.

Hetzelfde geldt overigens voor de organisaties die een onder toezicht staan van DNB en aldaar een meldplicht hebben. Bij die organisaties heeft de vertrouwenspersoon óók geen meldplicht.  

De LVV heeft in haar laatste nieuwsbrief al aangegeven dat ze de visiedocumenten nog kan aanpassen. Ik hoop dat het bovenstaande daarbij wordt meegenomen. Ik geloof dat een goede richtlijn voor het doorbreken van de vertrouwelijkheid essentieel is voor het werk van de vertrouwenspersonen én voor de personen die de vertrouwenspersoon bijstaat. 

Het principe ‘Vertrouwelijkheid, tenzij’ blijft essentieel. En daarom vraagt dit om heldere richtlijnen. 

Om de vertrouwensband met degene die je bijstaat niet te schaden, doe je er goed aan om tijdens elk opvanggesprek direct aan het begin van het gesprek, helder te zijn wanneer je wettelijk én moreel verplicht bent om de vertrouwelijkheid te doorbreken.