Leestips van de VertrouwensAcademie

Dit is een absolute must-read voor als je wilt investeren in sociale en psychologische veiligheid. Ik zie dit boek als een belangrijke basis van ons werk. Edmonson heeft jarenlang wetenschappelijke studie gedaan naar psychologische veiligheid en geeft in dit boek helder uitleg over hoe je dit in de praktijk kunt brengen. Hoewel ik het persoonlijk een heel fijn boek vind, heb ik begrepen dat niet iedereen het een toegankelijk boek vindt. Mocht je dat ook vinden, dan raad ik de boeken van Joriene Beks aan (zie ook verder).

Wat mij betreft is dit de Nederlandse nuchtere versie van het boek ‘De onbevreesde Organisatie’. Het beschrijft laagdrempelig hoe psychologische veiligheid in organisaties werkt. Écht een aanrader om te lezen als je sociale en psychologische veiligheid in je organisatie wilt versterken. En zeker wanneer je het boek van Edmonson te pittig vond. Als je ‘De onbevreesde Organisatie’ al wél hebt gelezen, dan zul je niet veel nieuws meer lezen. Dan is het een leuke opfrisser om te lezen.

Ik ben fan van dit boek. Dit boek is een vervolg van Psychologische Veiligheid. Het staat vol met tips hoe je nu werkelijk aan de slag kunt gaan met psychologische veiligheid. Het is trouwens goed los te lezen van het eerste boek. Met dit boek kun je dírect aan de slag!

Dit boek van Grethe van Greffen helpt je om te begrijpen hoe het toch komt dat het zo moeilijk is om als ‘omstander van ongewenst gedrag’ in te grijpen. En dat gaat veel verder dan alleen de angst dat je zelf gepest kunt worden als je ingrijpt. Ze omschrijft ook de motivaties van mensen om wél in te grijpen als omstander. Van Greffen geeft in dit boek heel veel praktische suggesties op welke manier het voor jezelf gemakkelijker wordt om van ‘omstander’ ‘actieve bijstander’ te worden.  En aan de hand van het ‘Actieve bijstander model’ geeft ze organisaties handvaten om aanpassingen te doen binnen de organisatie waardoor omstanders eerder opstander worden. Ik raad dit boek graag aan.

Dit boek gaat over ‘de wetenschap van succesvol mislukken’.  Edmondson neemt je mee om ‘binnen de context van psychologische veiligheid’ het beste uit fouten te halen. Op zo’n manier dat je organisatie sterker wordt in innovatie, dat medewerkers zich meer verbonden voelen met de organisatie, dat mensen zich beter durven uit te spreken (speak up!) en waardoor persoonlijke groei toeneemt. Overigens is het wel handig om eerst ‘De onbevreesde Organisatie’ te lezen, voordat je start met ‘Goed Fout’ omdat ze in het boek al uitgaat van een psychologisch veilige context en het goed is om daar al enige basiskennis over te hebben.

Door het lezen van ‘Goed Fout’ word je bewust gemaakt van het nut van een ‘open foutencultuur’. Het helpt je om een betere context te kunnen creëren zodat je als organisatie van de intelligente mislukkingen kunt leren. Hoewel ‘Goed Fout’ minder een eye opener is dan ‘De onbevreesde Organisatie’, is het wat mij betreft zeker een aanrader.

In dit boek worden tips gegeven hoe je kunt leren om je vaker en effectiever uit te spreken. Mary C. Gentile legt in haar boek uit dat we altijd te maken zullen krijgen met dilemma’s in ons leven. En dat wanneer we ons niet goed voorbereiden op lastige dilemma’s, we in dat soort situaties te overweldigd zijn om goed na te denken en adequaat te reageren. In dit boek worden veel tips gegeven hoe je jezelf kunt voor bereiden op dilemma’s of waardenconflicten zodat je je bij een volgende keer je wél goed kunt uit spreken. Hoewel het boek inmiddels al enige tijd geleden is uitgegeven (2012), raad ik van harte aan om het te lezen. Of eigenlijk kan ik beter zeggen: om mee aan de slag te gaan. Door alle vragenlijsten en opdrachten heeft het ook een beetje weg van een werkboek.

Gytha Heins legt in dit boek op een praktische en goed leesbare manier uit waarom het nu toch zo moeilijk is om mensen aan te spreken op gedrag. Ze draagt ook oplossingen aan om het aanspreken gemakkelijker te maken. Én daarnaast geeft ze tips voor wanneer je zelf wordt aangesproken op gedrag. Ik raad dit boek van harte aan.

Dit boek gaat over Lenneke. Zij werd misbruikt door haar opa toen zij twaalf jaar was. Het boek laat zien hoe het mechanisme van zwijgen werkt én welke gevolgen dit heeft voor het slachtoffer, de dader, de omstanders én de mensen die door het zwijgen óók slachtoffer werden.

Hoewel het boek waarschijnlijk bedoeld is om de zwijgcultuur rondom seksueel misbruik te doorbreken, kweekt het ook meer begrip voor de mensen die zwijgen doordat je een inkijk krijgt in hun afwegingen. Ik vond het echt de moeite waard om te lezen. Ik raad het aan om dit boek te lezen.

Dit boek heb ik gelezen toen ik nog maar net vertrouwenspersoon was. Dit heeft mij zo geholpen om discriminatie en racisme zoveel beter te begrijpen. En daardoor de verhalen van vertellers ook beter te kunnen snappen. Dit is echt een aanrader om te lezen. In het boek worden discriminatie, racisme en antiracisme haarscherp en beeldend uitgelegd. Daarnaast biedt het veel praktische tips om het gesprek met de ander aan te gaan die zich wellicht van geen kwaad bewust is. Chanel Matil Lodik breekt in dit boek een lans om niet alleen ‘tegen racisme’ te zijn, maar een stap verder te zetten naar ‘antiracisme’.

In dit autobiografische boek vertelt Joyce Sylvester hoe zij als vrouw van kleur haar weg vond in de Nederlandse politiek. Ze was jarenlang lid van de Eerste Kamer en bekleedde daarnaast het burgemeesterschap van Anna Paulowna en Naarden.

Sylvester beschrijft de weg die zij heeft afgelegd om die posities te bereiken. Ze deelt openhartig de pijnlijke situaties waarin ze terechtkwam door de vooroordelen die ze ondervond als vrouw met Surinaamse roots — van een onterecht laag schooladvies tot de verbaasde reacties van inwoners die zich niet konden voorstellen dat hun burgemeester een vrouw van kleur was.

Wie dit boek oppakt, moet geen literaire roman verwachten. Het is vooral een waardevol inkijkje in de wereld van de Nederlandse politiek en laat zien welke stappen er nog nodig zijn om echte gelijke kansen te realiseren.

Dit autobiografische boek van Sinan Çankaya heb ik met veel bewondering gelezen. Hij geeft vanuit zijn eigen persoonlijke ervaringen een analyse op racisme in Nederland. Een boek waarin dit zware thema op een hele mooie wijze wordt verhelderd. Een aanrader voor mensen die racisme beter willen begrijpen. Zeker voor hen die hier zelf geen last van hebben.

En daarnaast gaat dit boek om de vorming van je eigen identiteit en in hoeverre je daar zelf nog invloed op hebt, ondanks je omgeving. 

Splijtstof vertelt het verhaal van de klokkenluider Frits Veerman. Frits Veerman, toen werkzaam als technisch fotograaf bij Urenco, vermoedde midden jaren zeventig dat zijn collega Abdul Khan ultracentrifugegeheimen deelde met zijn geboorteland Pakistan.

Bij gebrek aan een goede interne meldregeling, heeft Frits geprobeerd een anonieme melding te doen bij de directeur, maar kwam tot twee keer toe niet verder dan de secretaresse. Later heeft Frits nog melding gedaan aan zijn leidinggevenden. Hem werd op het hart gedrukt er niet verder over te spreken. De jaren daarna heeft Frits veel hinder ondervonden als gevolg van zijn melding. Na de melding krijgt hij minder werk en uiteindelijk kostte hem dit zijn baan. Het Huis voor klokkenluiders concludeerde in 2020 dat de benadeling van Frits Veerman verband hield met het doen van de melding.

Dit boek is een aanrader om te lezen. Niet zozeer, omdat het ‘leest als een roman’, maar eenvoudigweg vanwege de indrukwekkende en impactvolle geschiedenis.

Dit indrukwekkende boek gaat over Arthur Gotlieb die zichzelf – als onbedoelde klokkenluider – zo in het nauw gedreven voelde, dat hij uiteindelijk in januari 2014 zelfmoord pleegde.

Arthur werkte sinds 1999 bij de Nederlandse Zorg autoriteit (NZa). De NZa is de toezichthouder die toeziet op betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit van zorg. Sinds 2007 veranderde de sfeer bij de NZa. En sinds 2010 ervoer hij een ander beleid naar hem persoonlijk toe. Hij werd ‘persona non grata’ bij de organisatie waar hij met zoveel enthousiasme had gewerkt. In het boek wordt nauwgezet verteld op welke subtiele manier hem het leven wordt zuur gemaakt. De verhalen worden gesteund door bewijs in de vorm van mails en rapporten. 

In het boek worden sommige tijdsblokken in het verhaal niet chronologisch verteld. Het boek heeft af en toe meer een karakter van een rapportage dan van een boek. Dat maakt het lezen ervan wat lastiger. Toch beveel ik het boek zeer aan. Het is wat mij betreft een must voor leidinggevenden en vertrouwenspersonen om te lezen. Het is haast niet te geloven, zo aangrijpend. En juist omdat dit werkelijk is gebeurd, is het meer dan zinvol om ons ervan bewust te zijn. Om met elkaar waakzaam te zijn dat dit niet nog eens gebeurd.