Licht op ‘Sociale en psychologische veiligheid’

Sociale veiligheid en psychologische veiligheid worden vaak met elkaar verward. Het zijn alle twee verschillende aspecten van een veilige werkomgeving.

Er zijn veel verschillende definities in gebruik. We lichten graag toe welke definities van sociale en psychologische veiligheid we vanuit de VertrouwensAcademie hanteren.

Sociale veiligheid op de werkvloer betekent dat je als organisatie de juiste structuren, systemen en procedures hebt ingericht. Het vormt als het ware ‘de infrastructuur’ van veiligheid op de werkvloer.

Denk aan:

• actueel beleid en heldere regelingen (zie ons artikel over welk beleid je nodig hebt),
• een goed functionerend meldpunt (zie ons artikel over het voldoen aan de Wet bescherming klokkenluiders),
• een benoemde en toegankelijke vertrouwenspersoon,
• bekendheid onder medewerkers over hoe zij kunnen handelen in geval van ongewenst gedrag en waar zij terecht kunnen. 

We sluiten met onze definitie aan bij die van Joriene Beks.

Sociale veiligheid vormt een basis voor een veilige werkomgeving, maar garandeert nog niet dat medewerkers zich ook echt veilig vóelen. Als het om ‘veilig vóelen’ gaat, dan hebben we het niet meer over ‘sociale veiligheid’ maar over ‘psychologische veiligheid’.

Psychologische veiligheid gaat over het gevoel van veiligheid in teams om zich uit te spreken, fouten toe te geven en ideeën te delen zonder angst voor negatieve gevolgen.

Voorbeelden van psychologische veiligheid zijn:

• een medewerker durft een afwijkende mening te geven,
• iemand stelt een kritische vraag aan een leidinggevende,
• fouten worden besproken zonder schuldgevoel.

Met onze definitie van ‘psychologische veiligheid’ sluiten we aan bij de visie zoals Amy Edmondson deze uitdraagt, ondermeer in haar boek ‘De onbevreesde organisatie‘.

‘Sociale veiligheid’ regel je op organisatieniveau. 

‘Psychologische veiligheid’ creëer je binnen de teams. Psychologische veiligheid kan dus binnen je organisatie per team verschillend zijn. Als individu kun je psychologische veiligheid beïnvloeden.

Er zijn veel verschillende definities in omloop van ‘sociale veiligheid’ en ‘psychologische veiligheid’. Vanuit de VertrouwensAcademie gaat het er bij ons niet om dat onze eigen definities leidend zijn of worden.

Wat we wél belangrijk vinden is dat wanneer organisaties starten met ‘sociale en psychologische veiligheid’ er een gemeenschappelijk beeld gevormd wordt over wat het voor de eigen organisatie zou moeten betekenen. Als je die stap overslaat, heb je een recept voor gedoe, en dat is gewoon zonde.