Jaarverslag Huis voor Klokkenluiders

Het jaarverslag van het Huis voor Klokkenluiders over 2025 laat een toename zien in adviesaanvragen. In 2025 namen bijna 700 mensen contact op met het Huis omdat zij een vermoeden van een misstand hadden.

Het Huis ondersteunt hen in eerste instantie door het bieden van een luisterend oor en met gericht advies hoe ze hun zorgen intern bij hun werkgever, vertrouwenspersoon of meldpunt aan de orde kunnen stellen. Het Huis kan ook adviseren om een verzoek tot onderzoek te doen bij het Huis of een andere bevoegde autoriteit.

De toename in het aantal adviesvragen is aan de ene kant een gunstige ontwikkeling: meer mensen kunnen terecht voor steun bij het Huis. Aan de andere kant: het zou beter zijn als deze medewerkers bij hun eigen werkgever hadden kunnen aankloppen. Werkgevers zijn immers al sinds 2016 verplicht om een meldregeling te hebben.

Bijna 90% van de adviesvragers ervaart benadeling vanuit hun werkgever. Benadeling kan bestaan uit (dreigend) ontslag, demotie, overplaatsing, maar bijvoorbeeld ook ongewenste omgangsvormen zoals intimidatie en pesten. Het is schrijnend dat zoveel mensen die de moed hebben om een vermoeden van een misstand te melden daarna nog eens persoonlijk benadeeld worden.

Op dit moment kan het Huis nog niet handhaven wanneer werkgevers geen goede meldregeling hebben, of hun medewerkers benadelen. Benadeelde medewerkers hebben wel recht op gratis rechtsbijstand vanuit de Raad voor de Rechtsbijstand, maar de medewerker moet zelf het initiatief nemen om zichzelf te verdedigen tegen de benadeling. Hierbij is dan sprake van omgekeerde bewijslast: de werkgever moet bewijzen dat de benadeling niets te maken heeft met het doen van de melding.  Veel beter zou het zijn als het Huis kan starten met de handhaving. Het Huis doet ook weer in dit jaarverslag een oproep hiervoor richting de politiek.

Voor niet iedereen is het even duidelijk dat ongewenste omgangsvormen óók als misstand aangemerkt kunnen worden. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van psychologische onveiligheid en daardoor de veiligheid van een groep medewerkers in gevaar is. Ik vind het daarom heel goed om te zien dat het Huis dit nu expliciet in het verslag opneemt, dat je daar ook het Huis over mag bellen. 

In 2026 is het 10 jaar geleden dat de Wet Huis Klokkenluiders in werking trad en het Huis voor Klokkenluiders werd opgericht. In 2023 werd de Wet Huis Klokkenluiders vervangen voor de Wet bescherming klokkenluiders.

De laatste jaren is er veel meer bekendheid gekomen voor klokkenluiden. Steeds meer organisaties hebben een klokkenluidersregeling opgesteld. Dat is een positieve ontwikkeling. Er blijft echter ook nog ruimte tot verbetering, want een groot deel van de klokkenluidersregelingen voldoet nog niet aan de huidige wetgeving. En volgens het onderzoek van het Huis, heeft 10% van de werkgevers in het geheel nog geen klokkenluidersregeling. Het zou mooi zijn als steeds meer werkgevers investeren in sociale veiligheid en de klokkenluidersregeling, zodat steeds minder mensen hoeven uit te reiken naar het Huis.